حذف حافظه تاریخی بناهای باستانی با نام گذاری جعلی آن ها، ۲

قلعه بلقیس نام جعلی کدام شهر است؟

قلعه بلقیس نام جعلی کدام شهر است؟ به گزارش آثارنیوز، خراسان رضوی نام گذاری هر پدیده ای از اهمیت بالایی برخوردار می باشد چون که هویت و ماهیت آن پدیده را به تصویر می کشد. به عبارتی میتوان گفت اهمیت نام گذاری پدیده ها سبب شده این مورد با دقت و حساسیت بیشتری همراه باشد. باید بدانیم که اسامی نام گذاری شده در برگیرنده صفات و خصوصیت هایی است که صاحب نام آنرا یدک می کشد و یا می تواند بیان ایده آل و آروزی یک نام گذار بوده باشد.



رجبعلی لباف خانیکی، پژوهشگر و عتیقه شناس خراسانی، در گفتگو با ایسنا اظهار داشت: تعدادی از نویسندگان که آثار و ابنیه خراسان را معرفی و تاریخ گذاری کرده اند، ظاهرا آگاهی کافی از تاریخ و فرهنگ خراسان نداشته و احتمالاً بدون این که آن آثار را دیده باشند، تنها برمبنای نوشته های غیر کارشناسانه و عامیانه دیگران، آنرا معرفی کرده اند که «قلعه بلقیس» یکی از این موارد است.

وی اظهار داشت: قلعه بلقیس و شهر بلقیس نامهای جعلی بود که جهت نامیدن «شهر کهن اسفراین» ظاهرا برای اولین بار توسط «کلنل چارلز ادوارد ییت» انگلیسی در سفرنامه اش به نام «خراسان و سیستان» در سال ۱۸۹۴ میلادی مصادف با ۱۳۱۲ هجری قمری مورد استفاده واقع شده است.

لباف خانیکی افزود: ۱۲ سال پس از او هم سر پرسی سایکس انگلیسی از خرابه های اسفراین کهن به عنوان «شهر بلقیس» نام برده و یادآور شده است که نام بلقیس جدید بوده و وی در کتاب های عربی چنین نامی ندیده است؛ این در حالیست که تا آن زمان همواره از شهر کهن اسفراین با عنوان های «مهرگان»، «اسپر آئین»، «اسبراین» و «اسفراین» نام برده می شد.

وی افزود: البته بعد از آخرین ضربه هایی که افغان ها در سال ۱۱۶۰ هجری قمری به اسفراین وارد و شهر را به ویرانه تبدیل کردند، تا اوایل سده چهاردهم هجری قمری از آن ویرانه ها با عنوان های «خرابه های اسفراین» و «اسفراین قدیم» نام برده شده است.

این عتیقه شناس خراسانی اشاره کرد: دشت اسفراین چه به لحاظ طبیعی و چه به لحاظ جغرافیایی همواره مورد توجه و با اهمیت بوده است؛ به عنوان مثال رسوبات حاصل خیز کناره های ۲ رودخانه حدودا دائمی «بیدواز»، «رویین» و مرتع های مشرف بر آن که امکانات کشاورزی و دامداری را برای ساکنان فراهم می آورده، یکی از موارد اهمیت این شهر بوده است. همینطور عبور راه ارتباطی شرق به غرب از آن منطقه باعث ارتباطات فرهنگی و شکوفایی فرهنگی می شده است؛ بنا بر این برمبنای مطالعات باستان شناختی سابقه اقامت در دشت اسفراین به دوران مس سنگی(هزاره ششم بعد از میلاد) می رسد.

لباف خانیکی بیان کرد: با آغاز دوران تاریخی در دشت اسفراین که آن زمان جزو قلمرو «پارت» یا «پرثوه» بوده تا ظهور اسلام زیستگاه های گوناگونی وجود داشته که حاصل انهدام آن حالا به صورت تپه های باستانی از قبیل «خم تپه» و «قراقول تپه» بر جای مانده است.

وی افزود: اما «اسفراین کهن» که گویا در صدر اسلام بنیان گرفته، از توابع نیشابور بوده و همواره از اهمیت برخوردارست که بزرگانی در عرصه علم و ادب مانند «ابو اسحاق ابراهیم ابن محمد اسفراینی» و «عماد الدین ابوالمظفر طاهرین محمد اسفراینی» را به دنیا معرفی کرده است.



در دوران مغول ضرب سکه در اسفراین انجام می شد

لباف خانیکی اظهار داشت: اسفراین با همه نام و آوازه ای که داشت در سال ۶۱۸ هجری قمری توسط مغولان به ورطه ویرانی افتاد اما بعد از مدتی به همت مردم سخت کوش خود باردیگر سامان گرفت به شکلی که در دوران ایلخانان مغول بسیار رونق گرفت و در آن سکه ضرب می شد.

وی افزود: شهر اسفراین از گزند تیموریان، ازبک ها و شیبانیان هم در امان نماند و همچنان مقاومت کرد تا این که ضربه نهایی را افغان ها بر پیکر نحیف اسفراین وارد آوردند و باقی مانده مردم به روستای «میان آباد»، در نزدیکی اسفراین کهن مهاجرت کردند که همان میان آباد هسته اولیه اسفراین کنونی شد. در سال ۱۳۱۶ خورشیدی باردیگر میان آباد که مرکز بخش بود، «اسفراین» نامیده و در سال ۱۳۲۹ بخش اسفراین تابع شهرستان بجنورد و از سال ۱۳۳۹ به بعد اسفراین شهرستانی مستقل شد.

لباف خانیکی اشاره کرد: حال با این سابقه درخشانی که اسفراین دارد، چرا باید آثار و نشانه های دوران شکوه و عظمت و سرافرازی آن شهر «قلعه بلقیس» یا «شهر بلقیس» نامیده شود و مثلاً نام زیبا و برازنده ای چون «شهر کهن اسفراین» نداشته باشد؟ چرا باید در نامگذاری آن شهر مهم به شخصیت های افسانه ای موهوم و بیگانه متوسل شد؟





منبع:

1401/08/14
13:53:22
5.0 / 5
277
تگهای خبر: آئین , اقامت , باستانی , بنا
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۲ بعلاوه ۴
خبرگزاری آثار تاریخی و گردشگری
asarnews.ir - حقوق مادی و معنوی سایت آثارنیوز محفوظ است

آثارنیوز

خبرگزاری آثار تاریخی و گردشگری