گروه جامعه:

در پی افزایش فعالیت دفاتر و تورهای بدون مجوز گردشگری و بروز تخلفاتی که بگفته کنشگران این صنعت، علاوه بر تضییع حقوق مسافران، دستاوردهای اجتماعی و فرهنگی مختلفی بدنبال دارد، ضرورت نظارت جدی تر دستگاههای مسئول بر این حوزه بالاتر از گذشته احساس می شود. از طرف دیگر، ادامه شرایط بحرانی و خسارت های ناشی از جنگ، فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی را با چالش های جدی مواجه کرده است.
در همین راستا، گزارشگر خبرگزاری مهر در گفت و گویی با حرمت ا... رفیعی، رییس انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران، به بررسی ابعاد کارهای بدون مجوز گردشگری، اقدامات انجام شده برای مواجهه با این پدیده، میزان خسارت های وارده به دفاتر و ضرورت حمایت دولت از کنشگران این صنعت پرداخته است.

برای مواجهه با فعالیت دفاتر و تورهای بدون مجوز چه اقداماتی انجام داده اید و دستگاههای مسئول تا چه اندازه با شما همکاری کرده اند؟


رفیعی:

در این مورد جلسات مختلفی با معاونت دادستانی تهران، فراجا، نمایندگان مجلس و مسئولان مرتبط در حوزه گردشگری برگزار کردیم تا راهکاری برای مواجهه با این پدیده پیدا شود. شخصاً حدود ۷۰۰ سایت را که در زمینه کارهای بدون مجوز گردشگری تبلیغ می کردند، شناسایی کردم و بخشی از آنها با همکاری دادستانی و اداره کل میراث فرهنگی استان تهران مسدود شدند.
با این حال، مشکل اینجاست که خیلی از این سایت ها بعد از مسدود شدن، با نام و عنوان دیگری فعالیت خویش را از سر می گیرند. اگر دستگاههای نظارتی و مسئولان دولتی بصورت جدی وارد عمل شوند، شناسایی این مجموعه ها کار سختی نیست. من و همکارانم در صنعت توریسم آمادگی داریم اطلاعات لازم را در اختیار دستگاههای مسئول قرار دهیم.
متأسفانه در بعضی از این تورها اتفاقات خیلی ناگواری رخ می دهد. حتی گزارش هایی از سوءاستفاده از مسافران، خصوصاً دختران جوان، و وقوع لطمه های اجتماعی در جریان برخی سفرها وجود دارد. این مورد دیگر فقط یک تخلف صنفی نیست و به مسئله ای اجتماعی و امنیتی تبدیل گشته است.

افرادی که در مقاصد گردشگری با در دست داشتن پلاکارد، مبادرت به تبلیغ و اجاره ویلا و اقامت گاه می کنند، مجوز فعالیت دارند؟


رفیعی:

برآورد من اینست که حدود ۹۰ درصد این افراد بدون مجوز هستند. این که فردی در خیابان بایستد و با در دست داشتن پلاکارد، مبادرت به تبلیغ اجاره ویلا کند، به مفهوم داشتن مجوز فعالیت نیست. ساماندهی این افراد نیز کار پیچیده ای نیست و با نظارت میتوان از فعالیت آنها جلوگیری کرد.
در حوزه تورهای زمینی نیز مشکلاتی وجود دارد. گاهی تورهای بدون مجوز با وسایل نقلیه فعالیت می نمایند و در صورت مواجهه با نظارت، به آسانی از محل عبور می کنند. در مقابل، دفاتر مجاز برای تامین اتوبوس و اجرای تور با محدودیت هایی رو به رو هستند. انتظار داریم دستگاههای نظارتی در این مورد برخورد یکسان و جدی داشته باشند.

تبلیغات غیرواقعی، مسافران را گرفتار هزینه های چندبرابری می کند


رفیعی:

متاسفانه برخی دفاتر دارای مجوز نیز با تبلیغات غیرواقعی و قیمت های غیرمنطقی، برای مسافران مشکل ایجاد می کنند. امکان دارد یک تور با قیمت حقیقی ۱۴۰ میلیون تومان، با نرخ ۷۰ یا ۸۰ میلیون تومان تبلیغ شود. مسافر هم با دیدن این قیمت پایین جذب می شود، اما بعد از نام نویسی متوجه می شود که هزینه حقیقی خیلی بیشتر است.
در چنین شرایطی، مسافر به سبب این که بخشی از هزینه ها را پرداخت کرده و امکان برگشت پولش را ندارد، ناچار می شود مبالغ بیشتری بپردازد. حتی مواردی داشته ایم که مسافر برای اعتراض به یک دفتر مراجعه نموده، اما با تهدید و رفتارهای غیرمتعارف روبرو شده است.
این تخلفات را شناسایی و به مراجع مربوط معرفی می نماییم و در مواردی نیز درخواست لغو مجوز داده ایم، اما گاهی بعد از مدتی همان مجموعه باردیگر فعالیت خویش را شروع می کند.
ما فقط با یک دوره کوتاه مدت مواجه نبودیم و حدود یک سال و نیم است که صنعت توریسم با دستاوردهای ناشی از شرایط جنگی و بحران های مختلف دست وپنجه نرم می کند. از حدود ۶ هزار آژانس دارای مجوز در کشور، امروز کمتر از ۵۰ درصد آنها فعالیت مؤثر دارند و خیلی از دفاتر فقط با استفاده از پس انداز و درآمدهای قبلی خود تلاش می کنند مجموعه شان را سرپا نگه دارند.
برآورد من اینست که دفاتر خدمات مسافرتی در این زمان بالاتر از دو تا سه همت خسارت مالی متحمل شده اند. البته خسارت فقط مالی نیست. خیلی از دفاتر امکان حفظ نیروهای متخصص خویش را ندارند و وقتی کارکنان باتجربه از این صنعت خارج می شوند، برگرداندن آنها خیلی دشوار خواهد بود.
در دوره کرونا نیز همین صورت گرفت و بخش قابل توجهی از نیروی انسانی متخصص گردشگری از این صنعت خارج شد. ما در آن زمان پیشنهادهایی به دولت ارایه کردیم که هم از فشار بر خزانه دولت جلوگیری می کرد و هم به حفظ دفاتر کمک می کرد، اما این پیشنهادها به درستی اجرائی نشد.

آیا در جریان حملات اخیر، دفاتر گردشگری نیز بصورت مستقیم لطمه دیدند و حمایتی از آنها صورت گرفت؟


رفیعی:

بله، بعضی از دفاتر ما مستقیماً مورد به هدف خوردن قرار گرفتند. در تهران و برخی دیگر از نقاط کشور نیز دفاتر لطمه دیدند. با این حال، تا حالا حمایت مؤثری برای جبران خسارت و بازسازی این مجموعه ها انجام نشده است.
حتی در مواردی که کارشناسان برای تخمین خسارت مراجعه نموده اند، ارقام اعلام شده با میزان حقیقی خسارت تناسب نداشته است. وقتی یک دفتر یا ساختمان به شدت لطمه دیده، نمی توان با برآوردهای خیلی ناچیز انتظار داشت که فعال اقتصادی باردیگر فعالیت خویش را شروع کند.

مهم ترین مطالبه شما از دولت و دستگاههای مسئول چیست؟


رفیعی:

انتظار ما اینست که مواجهه با کارهای بدون مجوز از حالت جلسات و وعده ها بیرون رود و به اقدام عملی برسد. من بارها برای پیگیری این مورد به دستگاههای مختلف مراجعه نموده ام و به طور معمول با برخورد مثبت و وعده همکاری روبرو شده ام، اما در عمل نتیجه ای که انتظار داریم حاصل نشده است.
دولت باید در کنار بخش خصوصی قرار بگیرد. ما نمی خواهیم فقط در جلسات حضور داشته باشیم؛ انتظار داریم پیشنهادها و روشهایی که ارایه می نماییم، مورد توجه قرار گیرد و به مرحله اجرا برسد. مواجهه با تورها و دفاتر غیرمجاز، دفاع از دفاتر لطمه دیده و حفظ نیروی انسانی متخصص، از ضرورتهای امروز صنعت توریسم است.


منبع: