نادیا و پویا اسامی ماندگار بر دیواره ی تخت جمشید یا زخمی تازه بر پیکر حافظه تاریخی ایران؟
آثارنیوز: در ایام گذشته، بخشهایی از دیوار دروازه ملل، یکی از ورودی های شاخص تخت جمشید، توسط فرد یا افرادی نامشخص با خطوطی حک شده بود که شامل نام و تاریخ بود؛ «۱۴۰۴/۱۱/۱۹ Poya Nadia». این اقدام که از نظر عامه به عنوان یادگاری نویسی و تخریب آثار تاریخی تلقی می شود، موجی از انتقاد را در فضای مجازی و میان کنشگران فرهنگی بدنبال داشت.
الهه جعفرزاده: در روزهای اخیر، تصویر و خبری درباره ی حک شدن یادگاری های تازه روی تخت جمشید، بخصوص بر بخش تاریخی و پرارزش دروازه ملل این مجموعه باستانی، در رسانه ها و شبکه های اجتماعی منتشر گردید که بازتاب های زیادی در پی داشت. این رویداد توجه عمومی را به موضوع حساسیت و محافظت از آثار تاریخی جلب کرد و واکنش های گسترده ای را در بین مردم، کنشگران میراث فرهنگی و رسانه ها برانگیخت.
تخت جمشید، یادگار باشکوه دوره هخامنشی و یکی از مهم ترین نمادهای فرهنگی و تاریخی ایران، همیشه در مرکز توجه جهانی بوده است. این محوطه باستانی، که بیشتر از ۲۵۰۰ سال قدمت دارد، نه تنها ارزش تاریخی دارد بلکه به عنوان نمادی از هویت فرهنگی و تمدنی نیز شناخته می شود. هرگونه صدمه ای به این اثر جهانی، حتی به شکل کوچک، می تواند نگرانی های جدی درباره ی محافظت از میراث فرهنگی بوجود آورد.
چه اتفاقی افتاد؟
طی هفته ی گذشته، بخشهایی از دیوار دروازه ملل، یکی از ورودی های شاخص تخت جمشید، توسط فرد یا افرادی نامشخص با خطوطی حک شده بود که شامل نام و تاریخ بود؛ «۱۴۰۴/۱۱/۱۹ Poya Nadia». این اقدام که از منظر عامه به عنوان یادگاری نویسی و تخریب آثار تاریخی تلقی می شود، موجی از انتقاد را در فضای مجازی و میان کنشگران فرهنگی بدنبال داشت.
نکته قابل توجه اینست که این یادگاری در اندازه ای نسبتا کوچک (حدود ۲۰ در ۱۵ سانتی متر) به وجود آمده بود و همان روز توسط کارشناسان مرمت در محل پاکسازی شد. مسؤلان پایگاه جهانی تخت جمشید همین طور از شروع پیگیری قضایی برای یافتن و مجازات عامل یا عوامل این اقدام اطلاع داده اند.
انگیزه ها و دیدگاه های مختلف
داستان یادگاری نویسی بر تخت جمشید، موضوعی نوظهور نیست. براستی، نمونه های تاریخی از نام ها و یادداشت هایی که سیاحان و سفرنامه نویسان اروپایی در قرن ۱۸ و ۱۹ میلادی روی بخشهایی مانند دروازه ملل و کاخ آپادانا برجای گذاشته اند ثبت شده است. این نام ها که گاهی بیشتر از ۲۰۰ مورد گزارش شده اند، نشان میدهد که انسان ها از گذشته های دور نیز نسبت به بناهای تاریخی این رفتار را داشته اند. هرچند امروز چنین روشی به عنوان لطمه زننده و غیرقانونی تلقی می شود.
علت انجام این گونه اقدامات معمولا می تواند از یک رفتار ناهنجار و هیجانی ناشی شود، تا عدم آگاهی یا کمبود فرهنگ عمومی در مورد ارزش آثار تاریخی. برخی تحلیلگران فرهنگی این رفتار را نتیجه تلفیقی از عدم درک اهمیت میراث فرهنگی، جلب توجه یا ثبت «حضور» در یک مکان تاریخی می دانند. مبادرت به یادگاری نویسی گاهی به شکل ناخودآگاه و بدون چشم داشت تخریبی به انجام می رسد، ولی در چشم جامعه ی حافظِ میراث، این عمل تخریب آثار فرهنگی شمرده می شود.
واکنش ها در شبکه های اجتماعی هم عمدتا منفی بود؛ کاربران نوشتن روی آثار تاریخی را نشانه بی احترامی به فرهنگ و تاریخ ملی دانستند. کنشگران میراث فرهنگی نیز همیشه بر لزوم آموزش و فرهنگ سازی عمومی در مورد ارزش و شکنندگی آثار تاریخی تاکید دارد. این واکنش ها ریشه در این باور دارد که میراث تاریخی متعلق به همه مردم و نسل های آینده است و نباید بسادگی لطمه ببیند.
دروازه ملل تخت جمشید جرم شناسی؛ یادگاری نویسی بر آثار تاریخی مجازات دارد؟
نوشتن یادگاری بر آثار تاریخی نوعی وندالیسم فرهنگی است؛ عملی که در آن افراد به شکل عمدی یا غیرعمدی به بناهای تاریخی لطمه می زنند. چنین رفتاری از منظر حقوقی نیز جرم شمرده می شود و در قوانین محافظت از میراث فرهنگی مجازات دارد.
طبق مطابق ماده ۵۵۸ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات): «هرکس به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطه ها و مجموعه های فرهنگی ـ تاریخی یا مذهبی که در لیست آثار ملی ایران ثبت شده یا واجد ارزش تاریخی ـ فرهنگی باشد، خرابی وارد آورد، علاوه بر جبران خسارت وارده، به حبس از یک تا ۱۰ سال محکوم می شود.»
بر این اساس، نوشتن یا حک کردن یادگاری بر بناهایی مانند دروازه ملل تخت جمشید، صرف نظر از وسعت آسیب، جرم کیفری به شمار می آید و مرتکب آن می تواند علاوه بر پرداخت خسارت، با مجازات حبس نیز مواجه شود.
اقدام اخیر در تخت جمشید یک هشدار جدی بود به اهمیت فرهنگ سازی عمومی، مدیریت بهتر بازدیدها و نظارت دقیق تر بر بناهای تاریخی. پاکسازی سریع اثر و وعده پیگیری قضایی نشان داد که مسؤلان مربوطه به این مساله حساس اند و قصد دارند چنین رفتارهایی را به حداقل برسانند.
منبع: asarnews.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب