خانه های تاریخی اصفهان از تهدید فرسودگی تا فرصت کارآفرینی
آثارنیوز: خانه های تاریخی جایگاهی ویژه دارند؛ چونکه نه فقط نمونه هایی از معماری اصفهانی و سبک های زندگی گذشته اند، بلکه پیوندی مستقیم میان مردم، مکان و داستان تاریخی شهر برقرار می کنند.
به گزارش آثارنیوز به نقل از خبر آنلاین از اصفهان، نصف جهان، به عنوان یکی از قدیمی ترین و شناخته شده ترین مراکز فرهنگی و تاریخی ایران، مجموعه ای از بناها، محلات، بازارها و خانه های تاریخی را در خود دارد که هر یک بخشی از هویت شهری و حافظه جمعی این شهر را شکل می دهند. در بین این میراث، خانه های تاریخی جایگاهی ویژه دارند؛ برای اینکه نه فقط نمونه هایی از معماری اصفهانی و سبک های زندگی گذشته اند، بلکه پیوندی مستقیم میان مردم، مکان و روایت تاریخی شهر برقرار می کنند.
در دهه های اخیر، تغییر الگوهای سکونت، فرسایش ساختمان ها، تبدیل کاربری ها و فشار توسعه شهری، خیلی از این خانه ها را در معرض تخریب، کاربری ناسازگار یا فراموشی قرار داده است. در این شرایط، احیای خانه های تاریخی می تواند به ماندگاری این بناها و ورود آنها به چرخه گردشگری شهری کمک نماید.
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان با اشاره به اهمیت احیای خانه های تاریخی اظهار نمود: در سالهای اخیر، مبحث احیای خانه های تاریخی اصفهان بیشتر از پیش مورد توجه قرار گرفته است. حال برمبنای اطلاعات گردآوری شده توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان، ۱۲۸ خانه تاریخی احیاشده یا درحال احیا در شهر اصفهان شناسایی و بروزرسانی شده اند که با کاربری هایی مانند اقامت گاه سنتی، رستوران، کافه، موزه و موارد مشابه فعالیت می نمایند یا در راه احیا قرار دارند. این اقدام در حقیقت نوعی پایش میدانی و تخصصی بوده است.
محمدعلی ایزدخواستی اضافه کرد: اطلاعات گردآوری شده شامل نشانی این خانه ها، تصاویر، مشخصات مالک و بهره بردار، نوع کاربری، نوع و میزان امکانات و سطح فعالیت آن هاست. در جریان این بررسی، همه خانه های یاد شده بازدید شدند، تصاویر آنها ثبت و ضبط شد و با بهره برداران هم گفتگو صورت پذیرفت.
رشد شایان توجهی مرمت خانه های تاریخی اصفهان با کاربرد گردشگری
وی اضافه کرد: از میان این ۱۲۸ خانه، ۱۰۳ مورد مرمت خویش را به انتها رسانده اند و ۲۵ مورد هم درحال مرمت هستند. این آمار نشان داده است که احیای خانه های تاریخی در اصفهان به یک جریان قابل توجه تبدیل گشته و خصوصاً در چهار سال گذشته، رشد شایان توجهی در مرمت این خانه ها با هدف استفاده در کاربری های گردشگری دیده می شود.
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان هدف از بازدیدهای میدانی و گردآوری اطلاعات را ترسیم تصویری دقیق از وضعیت خانه های تاریخی احیاشده و درحال احیا دانست و اضافه کرد: در این راه، ضمن گفتگو با بهره برداران، چالش ها و مشکلات آنها جمع آوری و تدوین شد. این نظام مسایل بعد از بررسی کارشناسانه، جهت پیگیری و مبادرت به متولیان مربوطه همچون شهرداری های مناطق، اداره کل میراث فرهنگی و دستگاههای خدمات رسان ارجاع شده است.
به گفته وی، کارشناسان سازمان با بازدیدهای دوره ای از این ابنیه و اقامت گاه های گردشگری، روند حل مشکلات را بطور مستمر دنبال می کنند. این تعامل دائم با بهره برداران سبب می شود چالش های موجود قبل از تبدیل شدن به موانع جدی، شناسایی و مرتفع گردند.
ایزدخواستی با اشاره به این که پایش و بروزرسانی وضعیت ابنیه گردشگری شامل هتل ها، اقامت گاه های سنتی و سفره خانه ها در سه محدوده اصلی بافت تاریخی اصفهان انجام شده است، اظهار نمود: این طرح به تفکیک محلات در مناطق ۱، ۳ و ۵ شهرداری صورت گرفته است؛ به صورتی که در منطقه یک محلاتی مانند «علی قلی آقا، بیدآباد و درب کوشک»، در منطقه سه محلات شاخصی نظیر «نقش جهان، شهشهان، جویباره، چرخاب و سنبلستان» و در منطقه پنج هم محله های «جلفا و سیچان» مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند.
کمبود پارکینگ از مهم ترین دغدغه های بهره برداران
وی با اشاره به چالش های متنوع بهره برداران، کمبود پارکینگ را از مهم ترین دغدغه ها دانست و اشاره کرد: استقرار این ابنیه در بافت تاریخی و معابر کم عرض قدیمی، تردد و توقف خودرو ها را برای گردشگران دشوار کرده است. علاوه بر این، موضوع هایی نظیر نظافت عمومی و بهسازی سیما و منظر پیرامون این خانه ها هم از دیگر مطالبات جدی کنشگران این حوزه است.
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان با اشاره به اهمیت فضای پیرامونی این بناها اظهار داشت: زمانی که یک خانه تاریخی به اقامتگاه، رستوران، کافه یا موزه تبدیل می شود، کیفیت محیط اطراف آن هم در تجربه توریست اثرگذار است؛ بدین سبب نامناسب بودن منظر پیرامونی یا وجود زمینهای بایر و رهاشده می تواند از جذابیت حضور در آن محدوده کاهش دهد.
وی اضافه کرد: از دیگر مسایل طرح شده، نبود یا ضعف تابلوهای راهنما و مسیریابی است؛ موضوعی که خصوصاً برای گردشگران ناآشنا با محله اهمیت دارد و در صورت نبود نشانه های واضح، حتی مجموعه های فعال و باارزش هم امکان دارد کمتر دیده شوند یا دسترسی به آنها دشوار شود.
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان اشاره کرد: بعد از شناسایی این مسائل، سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان موضوعات را به شکل کارشناسی جمع بندی و با متولیان مرتبط مطرح کرده است. در این راستا، نشست های مختلفی با شهرداران مناطق برگزار شده تا مشکلات اقامت گاه ها و مراکز سنتی بررسی و برای رفع آن ها اقدام گردد.
وی بیان کرد: البته بعضی از این مسایل نیازمند همکاری چند دستگاه هستند؛ چونکه موضوع هایی مانند خدمات رسانی، وضعیت محلی، منظر شهری، تابلوهای مسیر و زیرساخت ها هر یک متولی و مسیر اداری مشخصی دارند. سازمان هم تلاش می کند این موارد را به شکل منظم و قابل پیگیری در اختیار دستگاههای مسئول قرار دهد.
ایزدخواستی با اشاره به افزایش تعداد خانه های تاریخی مرمت شده در چهار سال قبل اظهار داشت: این روند از دو جهت مهم است؛ نخست این که از تخریب و فرسودگی بیشتر بنا جلوگیری می کند و دوم این که با تعریف کاربری مناسب، خانه تاریخی از حالت صرفا کالبدی خارج شده و باردیگر وارد چرخه زندگی می شود.
جاذبه های تازه برای سفر به اصفهان
وی اضافه کرد: خانه تاریخی اگر رها شود کم کم لطمه می بیند، اما کاربری هایی مانند اقامت گاه سنتی، رستوران، کافه و موزه، در صورت رعایت ملاحظات فنی و میراثی، می توانند به حفاظت مؤثرتر از این بناها کمک کنند. از طرفی، ورود این خانه ها به چرخه گردشگری، جاذبه های تازه ای برای سفر به اصفهان به وجود می آورد و تجربه ای نزدیک تر به فضای تاریخی و فرهنگی شهر را برای گردشگران فراهم می سازد.
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان بیان کرد: هدف سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان پشتیبانی از سرمایه گذاران این بخش برای احیای سایر خانه های تاریخی شهر است. سرمایه گذارانی که تمایل دارند در این زمینه فعالیت کنند، می توانند با سازمان تماس بگیرند و از خدمات و مزایایی که پیش بینی شده بهره مند شوند؛ این خدمات شامل لطمه شناسی و ارایه مشاوره مرمت بنای تاریخی است. خیلی از مالکان یا سرمایه گذاران امکان دارد نسبت به وضعیت فنی بنا، نوع لطمه ها و شیوه صحیح مرمت شناخت کافی نداشته باشند و سازمان در این مورد مشاوره تخصصی ارایه می کند.
وی با اشاره به حمایت های سازمان در فرایند احیای این ابنیه اظهار نمود: سازمان در زمینه گرفتن مجوزهای قانونی از اداره کل میراث فرهنگی و شهرداری و همینطور ارایه مشاوره های اقتصادی برای تعیین کاربری بهینه بمنظور حفظ بنا و بازدهی اقتصادی به مالکان یاری می رساند؛ خدماتی تخصصی که به شکل کاملا مجانی ارایه می شود. علاوه بر این، سازمان در صورت نیاز آمادگی دارد عملیات مرمت و تجهیز بناها را هم بطور مستقیم بر عهده بگیرد.
ناآشنایی مالکان با ضوابط میراثی و مسیرهای قانونی
ایزدخواستی ناآشنایی مالکان با ضوابط میراثی، مسیرهای قانونی و شیوه های تخصصی مرمت را از چالش های بزرگ این حوزه دانست و اشاره کرد: این کمبود اطلاعات فنی و اداری غالباً سرمایه گذاران را با مشکل مواجه می کند. از ین جهت، تسهیل مسیر سرمایه گذاری بوسیله ارایه مشاوره های فنی، همراهی در گرفتن مجوزها و هدایت در راه مرمت اصولی، از اولویت های اصلی سازمان برای مانع زدایی در این بخش است.
خانه های تاریخی اصفهان ظرفیتی بی بدیل برای روایت هنر و معماری ایرانی ـ اسلامی است؛ احیای این ابنیه و ورود آنها به چرخه گردشگری، علاوه بر صیانت از میراث فرهنگی، جاذبه های ارزشمندی برای سفر به اصفهان خلق می کند؛ خیلی از این خانه ها، موزه هایی گرانسنگ و جلوه گاهی از هنرهای سنتی و اصیل به شمار می روند که تماشای تزیینات هنرمندانه آنها تجربه ای منحصربه فرد برای بازدیدکنندگان است.
منبع: آثارنیوز
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب