امیر کرم زاده در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن اشاره به برگزاری نشست شورای پایگاه های میراث جهانی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در روز یکشنبه ۲۶ مهرماه عنوان کرد: در این جلسه که با حضور فرهاد عزیزی زلانی، مدیرکل پایگاه های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، برگزار گردید، پرونده عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق و نتایج مطالعات انجام شده درباره ی ی این مسیر مورد بررسی کارشناسی قرار گرفت.
وی افزود: در این جلسه، نتایج مطالعات شرکت مسئول بررسی پرونده با حضور کارشناسان، کارشناسان و متولیان مرتبط بررسی گردید و سعید ساکت، معاون حمل و نقل شهرداری اصفهان، هم در جلسه حضور داشت؛ با وجود این، عبور خط ۲ مترو از محدوده مورد بحث در این مرحله مورد تأیید قرار نگرفت و قرار شد بررسیهای کارشناسی بیشتری درباره ی ی پرونده صورت گیرد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان با تأکید بر اینکه تعیین تکلیف غائی این مورد به ادامه بررسیهای تخصصی وابسته است، اشاره کرد: در هفته های آتی مشخص خواهد شد که عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق مورد تأیید وزارت میراث فرهنگی قرار می گیرد یا خیر.
عبور مترو از محدوده مسجد جامع عتیق در انتظار بررسی تکمیلی
کرم زاده ضمن اشاره به اینکه پرونده خط ۲ مترو در نشست اخیر شورای پایگاه های میراث جهانی به تأیید غائی نرسیده است، بیان نمود: نتایج مطالعات عرضه شده در جلسه بررسی گردید، اما برای تصمیم گیری درباره ی ی این مسیر، ادامه بررسی کارشناسی ضروری ست و مبحث در هفته های آتی مجدداً در شورا بررسی خواهد شد.
بر این اساس، نتیجه نشست اخیر را باید در قالب ادامه فرآیند ارزیابی پرونده تفسیر کرد؛ چراکه در این مرحله، نه موافقت غائی وزارت میراث فرهنگی با عبور مترو اعلام شده و نه تصمیم قطعی درباره ی ی رد مسیر یا ضرورت تغییر آن اتخاذ شده است.
اهمیت این مورد از آن جهت است که تعیین مسیر زیرساخت های حمل و نقل شهری در محدوده های تاریخی، بویژه در مجاورت آثار دارای ارزش جهانی، مستلزم بررسی دقیق ملاحظات فنی و حفاظتی است. در چنین پرونده هایی، ارزیابی طرح پیشنهادی باید مبنی بر مستندات مطالعاتی و نتایج بررسیهای تخصصی صورت گیرد تا امکان تصمیم گیری مستدل درباره ی ی دستیافته های احتمالی اجرای پروژه فراهم شود.
مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان هم ضمن اشاره به ادامه روند بررسی پرونده، نتیجه غائی را وابسته به جمع بندی کارشناسی در هفته های آتی دانست. به این ترتیب، سرنوشت عبور خط ۲ مترو از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق بازهم به تصمیم غائی وزارت میراث فرهنگی در قالب بررسیهای جاری وابسته است.
پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق و حساسیت های مسیر مترو
مسجد جامع عتیق اصفهان، یکی از مهم ترین مجموعه های تاریخی کشور و از شاخص ترین آثار معماری اسلامی ایران است که ارزش های تاریخی، معماری و فرهنگی آن در تشکیل هویت تاریخی شهر اصفهان جایگاهی ویژه دارد. اهمیت این مجموعه فقط به بنای مسجد محدود نمی شود و صیانت از ارزش های تاریخی آن، توجه به محدوده و بستر پیرامونی اثر را هم ضروری می کند.
از این منظر، بررسی عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق، موضوعی فراتر از انتخاب یک مسیر برای توسعه شبکه حمل و نقل عمومی است. تعیین تکلیف چنین مسیری باید با در نظر گرفتن ملاحظات در ارتباط با صیانت از میراث فرهنگی و مستندات فنی طرح پیشنهادی صورت گیرد.
در پروژه های عمرانی واقع در بافت های تاریخی، مطالبی مانند شرایط زمین، خاصیت های مسیر زیرزمینی، شیوه اجرای عملیات و دستیافته های احتمالی آن برای بناها و چارچوب های تاریخی می توانند در ارزیابی کارشناسی اهمیت داشته باشند. با وجود این، درباره ی ی پرونده خط ۲ متروی اصفهان، جزئیات فنی نتایج مطالعات عرضه شده در نشست اخیر و محورهای مشخص مورد نیاز جهت بررسی تکمیلی در اطلاعات اعلام شده تشریح نشده است؛ بنابراین، نمی توان درباره ی ی وجود یا میزان خطر مشخص برای مسجد جامع عتیق نتیجه گیری قطعی کرد.
در این شرایط، تأیید نشدن مسیر در جلسه اخیر هم نباید به عنوان اثبات قطعی لطمه زا بودن آن تلقی شود. آنچه تا حالا روشن شده، این است که پرونده با وجود عرضه نتایج مطالعات به شورای پایگاه های میراث جهانی، در این مرحله به تأیید نرسیده و بررسی بیشتر آن ضروری ست.
نقش بررسیهای کارشناسی در تعیین تکلیف پرونده
کرم زاده ضمن اشاره به بررسی پرونده در شورای پایگاه های میراث جهانی وزارت میراث فرهنگی، بر ادامه فرآیند کارشناسی برای تعیین تکلیف مسیر پیشنهادی اصرار کرد. در این فرایند، نتایج مطالعات عرضه شده از سوی شرکت مسئول بررسی پرونده، در کنار ملاحظات عنوان شده از سوی کارشناسان و متولیان مرتبط، در روند تصمیم گیری مورد توجه قرار گرفته است.
حضور فرهاد عزیزی زلانی، مدیرکل پایگاه های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، و سعید ساکت، معاون حمل و نقل شهرداری اصفهان، در این جلسه هم در قالب مشارکت متولیان در ارتباط با مبحث قابل توجه است؛ با وجود این، جزئیات دیدگاه های عنوان شده از سوی افراد حاضر و مواضع اختصاصی هر یک از اعضا، بدون دسترسی بشکل جلسه رسمی قابل انتساب نیست.
در پرونده هایی از این دست، صرف عرضه یک گزارش مطالعاتی به معنای تأیید خودکار طرح نیست؛ همان گونه که ادامه بررسی ها هم به تنهایی به معنای رد قطعی آن محسوب نمی گردد. تصمیم غائی باید پس از ارزیابی مستندات و جمع بندی ملاحظات تخصصی اتخاذ شود.
از این رو، مرحله پیش رو برای پرونده خط ۲ متروی اصفهان اهمیت تعیین کننده ای دارد. بررسی مجدد در شورای پایگاه های میراث جهانی می تواند زمینه روشن شدن نتیجه ارزیابی ها و اعلام نظر نهایی وزارت میراث فرهنگی درباره ی ی امکان عبور مسیر پیشنهادی از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق را فراهم آورد.
توسعه حمل و نقل عمومی و ضرورت صیانت از میراث جهانی
توسعه حمل و نقل عمومی یکی از نیازهای مهم کلان شهر اصفهان است؛ با وجود این، اجرای زیرساخت های شهری در محدوده های تاریخی، مستلزم توجه هم زمان به الزامات توسعه شهری و صیانت از میراث فرهنگی است. در چنین شرایطی، انتخاب مسیر و تعیین شیوه اجرای پروژه باید بر پایه بررسیهای تخصصی و با توجه به خاصیت های مکانی و تاریخی محدوده صورت گیرد.
مسئله اصلی در پرونده عبور خط ۲ مترو از محدوده مسجد جامع عتیق هم تعیین تکلیف امکان اجرای مسیر پیشنهادی در قالب ملاحظات میراثی است؛ موضوعی که بررسی آن به جمع بندی کارشناسی و تصمیم مرجع مسئول وابسته است.
در این میان، اعلام دقیق نتیجه بررسی ها و تبیین مبانی تصمیم غائی می تواند به روشن شدن وضعیت پرونده برای افکار عمومی و متولیان پروژه کمک کند. با توجه به اهمیت مسجد جامع عتیق در میراث تاریخی اصفهان، هرگونه تصمیم درباره ی ی مسیر مترو باید مبنی بر مستندات قابل اتکا و ارزیابی های تخصصی اتخاذ شود.
بر اساس اعلام مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان، عبور خط ۲ مترو از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق در نشست اخیر شورای پایگاه های میراث جهانی تأیید نشده است و بررسی کارشناسی بیشتر آن در هفته های آتی ادامه خواهد یافت. بنابراین، تا پیش از اعلام نتیجه نهایی، نمی توان از صدور مجوز قطعی برای عبور مترو یا رد غائی مسیر پیشنهادی سخن گفت.
کرم زاده ضمن اشاره به اینکه نتیجه بررسیهای آینده وضعیت این پرونده را مشخص خواهد کرد، اصرار کرد که در هفته های آتی روشن می شود آیا وزارت میراث فرهنگی با عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق موافقت می کند یا خیر.
به این ترتیب، پرونده عبور خط ۲ مترو از محدوده این اثر تاریخی بازهم در مرحله بررسی کارشناسی قرار دارد و نتیجه غائی آن به ادامه ارزیابی ها و تصمیم شورای پایگاه های میراث جهانی وابسته است.
بطور خلاصه، مسجد جامع عتیق اصفهان، یکی از مهم ترین مجموعه های تاریخی کشور و از شاخص ترین آثار معماری اسلامی ایران است که ارزش های تاریخی، معماری و فرهنگی آن در تشکیل هویت تاریخی شهر اصفهان جایگاهی ویژه دارد. حضور فرهاد عزیزی زلانی، مدیرکل پایگاه های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، و سعید ساکت، معاون حمل و نقل شهرداری اصفهان، در این جلسه هم در قالب مشارکت متولیان در ارتباط با مبحث قابل توجه است؛ در عین حال، جزییات دیدگاه های عنوان شده از جانب افراد حاضر و مواضع اختصاصی هر یک از اعضا، بدون دسترسی بشکل جلسه رسمی قابل انتساب نیست. بدین سبب مرحله پیش رو برای پرونده خط ۲ متروی اصفهان اهمیت تعیین کننده ای دارد.
منبع: آثارنیوز