جاذبه های طبیعی اصفهان ؛

ورزنه، شهر كویر، آتشفشان و تالاب

ورزنه، شهر كویر، آتشفشان و تالاب آثارنیوز: اصفهان- ورزنه در 105 كیلومتری مركز شهر اصفهان با 308 هكتار وسعت و 14 هزار نفر جمعیت و برخورداری از جاذبه های گردشگری طبیعی، تاریخی و جغرافیای كویری بی نظیری مانند كوه آتشفشان، تالاب، رودخانه و بناهای تاریخی گنجینه ای از انواع نگین های درخشان و چند رنگ استان به حساب می آید.


به گزارش آثارنیوز به نقل از ایرنا، از كویر و یك شهر كویری شاید تنها رنگ قهوه ای شنزارها و رمل ها، منطقه بی آب و علف و بی استفاده در ذهن انسانها نقش بسته باشد، اما اگر بدانیم خیلی از شهرهای كویری از حیث جاذبه های گردشگری و طبیعی، رنگارنگ و متنوع هستند و می توانند به بهترین خطه های جذب توریست تبدیل شوند شاید ذهنیتمان تغییر كند و رهسپار یكی از این مناطق شویم.
از نقاط بكر و دلربای كویری كشور مناطق كویری شرق اصفهان متشكل از شهرهایی مانند ورزنه، زیار، جرقویه، اژیه و هرند است گرچه همه این شهرها از جاذبه های گردشگری برخوردار می باشند، اما این تنوع زیستی و گردشگری در شهر ورزنه در 105 كیلومتری مركز شهر اصفهان، بیشتر است و گنجینه ای از انواع نگین های درخشان و چند رنگ استان اصفهان به حساب می آید.
شهر تاریخی ورزنه در 30 كیلومتری تالاب بین المللی گاوخونی واقع شده است و با 308 هكتار وسعت، حدود 14 هزار نفر در آن زندگی می كنند.
چادر سفید بانوان ورزنه بعنوان پوشش منحصر بفرد زنان این خطه، این شهر را به اصطلاح به سفیدترین شهر ایران تبدیل نموده و این نوع پوشش در كشورمان فقط به این شهر اختصاص دارد و بسیاری ورزنه را با القابی همچون شهر ملائك و كبوتران سفید یاد می كنند.
ورزنه، آخرین شهر ساحلی زاینده رود به حساب می آید كه تنها تالاب بین المللی فلات مركزی ایران و پایاب طولانی ترین رودخانه فلات مركزی ایران زمین هم در آن نزدیكی جای گرفته است.
نخستین گاو چاه (استفاده از گاو برای بالاكشیدن آب از چاه)، نخستین آسیاب شتر و آسیاب حنای احیا شده، اولین سایت تفریحی كویر نوردی و دومین قلعه بزرگ كشور در این خطه قرار دارد و از لحاظ مسافت، نزدیكترین تپه های ماسه ای به مركز شهر اصفهان را در خود جای داده است.
از حیث طبیعی و مناطق زیبای زیست محیطی، ورزنه هم از كویر و رمل های فراوان با پوشش گیاهی و جانوری متنوع برخوردار می باشد و هم تالاب بین المللی گاوخونی و كوه آتشفشان را در خود جای داده است و هم مسجد جامع، قلعه، برج كبوتر و آب انبار، بخشی از آثار تاریخی این خطه را شكل می دهد.

*** تالاب بین المللی گاوخونی
این تالاب در 30 كیلومتری مركز شهر ورزنه یكی از ارزشمندترین چرخه تالابی كشور و یكی از 14 تالاب ایران است كه در سال 1354 به ثبت جهانی رسید.
محیط پیرامونی این تالاب با خصوصیت های خاص و متفاوت جغرافیایی، همراه و بخش زیادی از آن را نیزارها و نمكزارهای كریستالی پوشانده است.
البته در سال های اخیر كمبود منابع آبی و خشكی زاینده رود، سبب خشكی این تالاب شده كه مشاركت دستگاه ها و لزوم افزایش آگاهی عمومی از مواردی است كه برای احیای آن باید بیش از گذشته به آن توجه كرد.

*** كوه آتشفشانی سیاه
این كوه در شمال تالاب گاوخونی واقع شده و از آثار زمین شناسی قابل توجه در منطقه است.
این كوه آتشفشانی كه فاقد دهانه بوده، 12 میلیون سال قبل به صورت گدازه گنبدی شكل گرفته و سنگهای موجود در منطقه اطراف آن از نوع بازالت یا سنگ پاست.
كوه سیاه موقعیت بسیار مناسبی فراهم نموده تا بتوان از فراز آن چشم انداز بسیار زیبای تالاب گاوخونی را مشاهده كرد.

*** آب بند 'شاخ كنار'
آخرین آب بند روی رودخانه زاینده رود كه در 18 كیلومتری شرق ورزنه در مسیر تالاب گاوخونی قرار گرفته، آب بند 'شاخ كنار' است كه در دوره قاجار برای هدایت آب رودخانه به طرف زمین های كشاورزی تولید شده است.
در بخشی از این آب بند، ایستگاه هیدرومتری و سنجش آب سازمان محیط زیست هم قرار دارد كه با استفاده از آن حجم ورودی آب به تالاب گاوخونی را اندازه گیری می كنند.

*** استراحتگاه شاه عباسی ورزنه
كاروانسرای شاه عباسی ورزنه یكی از 999 استراحتگاهی است كه به دستور شاه عباس صفوی تولید شده است، این استراحتگاه برای كاروانیانی كه از جنوب و شرق راه ادویه و مسیر فرعی راه ابریشم را به سمت اصفهان و ری طی می كرده اند، برای تجدید قوا مورد استفاده قرار می گرفته است.
این مكان در طول تاریخ كاربردهای متنوعی مانند مكتب خانه و امور نظامی و غیره را هم تجربه كرده است.

*** مسجد جامع ورزنه
این مسجد از معدود مساجد ایرانی دارای كتیبه فارسی است كه بر روی بقایای یك آتشكده قدیمی احداث شده و بر مبنای كتیبه سردرش، بانی آن محمود بن مظفر ورزنه ای ملقب به «عماد» بوده است.
این مسجد با سازه اصلی خشتی متشكل از تك منار، یك محراب اصلی و دو محراب داخل رواق های شرقی و غربی، دو ایوان شمالی و جنوبی است.
كاشی كاری معرق و همینطور منار و ایوان و محرابی زیبا، جلوه ای خاص به این بنای تاریخی بخشیده و به قول مورخان وجود نام حضرت علی(ع) در نقش برجسته های ایوان و محراب مسجد از نخستین نشانه های ظهور تشیع در دوره تیموریان است.

*** برج كبوتر ورزنه
این برج كبوتر یا كبوترخانه دومین بنای تاریخی مرتفع شهر ورزنه پس از مسجد جامع است كه برای تولید كود كبوتر و همینطور بعنوان دیده بان شهر استفاده می شد.
مساحت آن 250 متر مربع و ارتفاع تا تاج بنا حدود 16 متر است و حدود هشت هزار جفت كبوتر را در خود جای می داده است.
نمای لانه های كبوتر كه در این برج قرار گرفته، شبیه كندوی زنبور عسل است كه زیبایی وصف ناپذیری را به آن می بخشد.

*** پل تاریخی ورزنه
پل تاریخی ورزنه به عنوان آخرین پل تاریخی روی رودخانه زاینده رود جزو آثار به ثبت رسیده دوره صفویه است، این پل آجری دارای ده چشمه است كه هفت چشمه آن در ابتدای احداث پل بر روی آن طراحی و تولید شده و سه چشمه دیگر در دوره قاجاریه به آن افزوده شده است.
پل تاریخی ورزنه 67 مترطول، 6.5 مترعرض و از سطح آب 6 متر ارتفاع دارد.
برخی مورخان اعتقاد دارند كه این بنا امكان دارد در دوره دیلمیان یا سلجوقیان تولید شده باشد.

*** امامزاده میرزین العابدین
این مكان مذهبی و تاریخی كه میرزین العابدین از نوادگان امام جعفرصادق(ع) را در خود جای داده، در یك كیلومتری شهر ورزنه قرار گرفته و بنای اولیه اش مربوط به سال 1031 هجری قمری در دوره شاه عباس اول است.

*** آب انبار حاج میرزا علی اكبر میرمیران
این آب انبار با سازه آجری و سقف گنبدی، جزو آب انبارهای عصر صفوی، از معدود آب انبارهای دارای استراحتگاه است، بادگیرهای آن هم با سایر آب انبارها متفاوت بوده و از چهار طرف به بیرون نما دارد.
هم اكنون از این آب انبار قدیمی بعنوان سفره خانه سنتی استفاده می نمایند.

*** خانه یوسفی(موزه مردم شناسی)
خانه یوسفی كه با مساحت حدود یكهزار و 900 متر مربع در قلب شهر ورزنه جای دارد، دارای ساختمانی به سبك قاجاری و مربوط به همان دوره است.
این خانه زیبا از حیاطی بزرگ، حوضخانه و بادگیر تشكیل و پوشش اتاقهای آن به صورت طاق چشمه طراحی شده است.
این خانه توسط خیر فرهنگی حاج حسن یوسفی برای تاسیس موزه مردم شناسی و منسوجات شرق اصفهان اهدا شده است.

*** كاروانسرای قلعه خرگوشی
این بنای خشتی و سنگی در 30 كیلومتری تالاب گاوخونی و در 60 كیلومتری شهر ورزنه قرار دارد.
كاروانسرای قلعه خرگوشی یكی از مهمترین كاروانسراهای دوره صفوی است كه بنای آن را به زمان حكومت شاه عباس صفوی نسبت می دهند.
این مجموعه به دستور شاه عباس در مسیرهای اصلی آن زمان و حد فاصل اصفهان و یزد ساخته شد.

*** قلعه هزارساله قورتان
این قلعه كه در سال 1387 به ثبت میراث ملی ایران رسید، دومین قلعه تاریخی وسیع كشور پس از ارگ تاریخی بم به حساب می آید كه وسعت آن به 45هكتار می رسد.
احداث بنای قلعه قورتان احتمالاً در قرن چهارم شمسی شروع شده و بدلیل همجواری با رودخانه زاینده رود، موقعیت جغرافیایی ممتازی داشته است.

*** جاذبه های ورزشی و تفریحی ورزنه
كویر و كویرنوردی یكی از جاذبه های دیدنی است و از این حیث استان اصفهان با برخورداری از مناطق كویری بكر در میان دیگر استان های كشور در جایگاهی ممتاز قرار دارد.
مناطق كویری به غیر از جاذبه های گردشگری می تواند در رشته های ورزشی بومی محلی همچون شترسواری هم مورد استفاده قرار گیرد و به كانون جذب گردشگران تبدیل گردد.
رئیس هیات ورزش روستایی و بازی های بومی محلی استان اصفهان در این باره می گوید: منطقه گردشگری 'واحه' واقع در شهر ورزنه از بهترین مكانهای برگزاری مسابقات شترسواری در كشور است و امسال هشتمین دوره مسابقات شترسواری هم در این محل برگزار گردید.
مهدی اسدی ادامه داد: ورزنه می تواند به پایگاه اصلی برگزاری این رشته جذاب و دیدنی تبدیل گردد.
به گفته او، رقابت های این چنین نقش ویژه ای در جذب گردشگران خارجی و ایرانی دارد، برای مثال در هشتمین دوره این مسابقات كه جمعه گذشته در این منطقه برگزار شد، افزون بر پنج هزار تماشاچی ایرانی و خارجی داشت.

*** نبود اقامتگاه ثابت و اصلی مشكل اصلی گردشگری ورزنه
شهردار ورزنه، نبود یك اقامتگاه اصلی و ثابت با امكانات كامل را مشكل اصلی این خطه دانست و اظهار داشت: بیشتر گردشگران كه این خطه را برای سفر برمی گزینند، بیش از یك شب در آن اقامت نمی كنند.
غلامحسین رضایی با اشاره به اینكه حدود 6 اقامتگاه بومگردی در ورزنه وجود دارد، تصریح كرد: این مجموعه ها برای پذیرش مسافران كافی نیست و وجود یك اقامتگاه ثابت و بزرگ، مسافران را برای حضور چند روزه در این خطه تشویق می كند.
به گفته وی، ورزنه نوروز امسال میزبان افزون بر 150 هزار مسافر نوروزی بود.

*** ورزنه نیازمند برنامه ریزی جامع در حوزه گردشگری
میركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان زمستان سال گذشته این نوید را داد كه با برنامه ریزی صورت گرفته برای توسعه گردشگری پایدار، مركز جدید گردشگری در شرق اصفهان تولید می گردد.
فریدون الله یاری افزود: با بروز خشكسالی مكرر در مركز ایران، هم اكنون منطقه شرق شهرستان اصفهان با تنگناهای جدی روبروست كه با برنامه ریزی بعمل آمده تلاش می نماییم تا گردشگری را در این منطقه مانند سایر مناطق استان نهادینه نماییم.
وی اضافه كرد: با عنایت به غنای فرهنگی منطقه شرق و وجود آثار تاریخی بی نظیر دراین منطقه تلاش می گردد تا با مرمت آثار تاریخی شهرهای آن و تعاریف درست و جامع از توسعه گردشگری، بتوان این خطه را به یكی از كانون های اصلی جذب گردشگران خارجی و ایرانی تبدیل نماییم.

*** خشكسالی شهر ورزنه را تهدید می كند
زاینده رود، بزرگترین رودخانه منطقه مركزی ایران به طول 350 كیلومتر است كه از كوه های زاگرس مركزی بویژه زرد كوه بختیاری سرچشمه گرفته و در كویر مركزی ایران به سمت شرق حدود 200 كیلومتر پیش می رود و در نهایت به تالاب گاوخونی در شرق اصفهان می ریزد.
این رودخانه كه علاوه بر جاذبه تفریحی و فرهنگی، همواره نقشی موثر در كشاورزی و اقتصاد منطقه بویژه شرق اصفهان و هستی تالاب گاوخونی داشته، در دهه های اخیر بدلیل تغییرات اقلیمی، خشكسالی های متوالی، تراكم جمعیت و افزایش برداشت بی رویه به یك رودخانه فصلی تبدیل و در محل پایین دست در فصول گرم بویژه تابستان با خشكی مواجه شده است.
اگرچه بخشی از آب رودخانه زاینده رود و تالاب گاوخونی در شرق اصفهان بوسیله پساب تصفیه شده تامین می شود، اما با این وجود مشكلات خشكسالی و كمبود آب همچنان بر جای خود باقیست و كشاورزی این منطقه را با معضلات متعددی روبه رو ساخته است.
سهم كلی حقابه كشاورزان شرق اصفهان از زاینده رود حدود 400 میلیون مترمكعب است، اما این میزان در سال های اخیر اختصاص نیافته و با وجود جریان یافتن زاینده رود در مقطعی از سال گذشته، تنها حدود 40 درصد از یكصد هزار هكتار زمین های كشاورزی شرق اصفهان، زیر كشت رفت و امسال بدلیل رها نشدن آب برای كشت پاییزه، این رقم با كاهش زیادی روبه رو شده است.
اگر برای این مشكلات و در اصل جریان دائمی زاینده رود چاره ای اندیشیده نشود، بی گمان در سال های آینده نه تنها خیلی از اهالی مجبور به كوچ از این منطقه می شوند، بلكه خیلی از جاذبه های تاریخی و گردشگری آن هم با خطر زوال و نابودی روبه رو خواهد شد.
گ / 6027/ 6020 / 1339


1397/02/25
14:31:44
5.0 / 5
67
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۲ بعلاوه ۳
خبرگزاری آثار تاریخی و گردشگری
asarnews.ir - حقوق مادی و معنوی سایت آثارنیوز محفوظ است

آثارنیوز

خبرگزاری آثار تاریخی و گردشگری